SOKAK MÜZİSYENLİĞİ

GİRİŞ

   Sokak müziği günümüzde kamusal alanda yapılan bir müzik performansıdır. Çalışmamda sokak müzisyenlerinin farklı kültürlerdeki örnekleri verilmiştir.

SOKAK MÜZİĞİ NEDİR?

   ‘’Sokak müzisyenliği veya gezgin müzisyenlik, insanlar kentlerde yaşamaya başladığından bu yana var olagelmiştir. Batıda “Harper”, “Minstrel”, “Troubadour” benzeri isimlerle anılmış bu gezgin müzisyenler, doğuda “Skomorokhi”, “Barot” ve kültürümüzde de “Ozan” veya “Âşık” olarak tanınmışlardır. Zaman zaman danışmanlık, şifacılık, elçilik gibi görevler de üstlenebilmiş bu kişiler, şehir şehir, sokak sokak gezmiş, müziklerini icra etmiş, karşılığında para, yiyecek veya barınak talep etmiş ve sözlü kültürü aktarmak, gerektiğinde hükümdarı eleştirmek, halkı eğitmek benzeri işlev veya görevlere de hep sahip olmuşlardır.’’ (Malkoç ,İ.B. , İstanbul Ticaret Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uygulamalı Sosyoloji Tezli Yüksek Lisans ,2018)

  1. Sokak Müziğinin Tarihi

     Sokak müziği antik çağlardan beri tüm kültürlerde görülmektedir.Bazı araştırmacılara göre ilk sokak müzisyenlerinin tarihi  “troubadour” olarak bilinen sokak müzisyenlerine dayanmaktadır.Bazı araştırmacılar ise Antik yunan tiyatrosunu işaret etmektedirler.

(GÜNLÜ A. , MEKÂN-MÜZİK İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA
İZMİR’DE SOKAK MÜZİĞİ , 2013)

  1. Farklı Kültürlerde Sokak Müzisyenleri Örnekleri

2.1 Avrupa da Sokak Müzisyenliği ’Minstrel`ler’

       Minstreller gezici müzisyenlerdir.Bu müzisyenler avrupada ki derebeylerinin şatolarında şarkı ve şiir okuyarak geçimlerini sağlıyorlardı. ‘’Minstrel kelimesi Eski Fransızca’da ménestrel (ya da menesterel, menestral), İtalyanca’da ministrello (ya da menestrello), Latince’de ise ministralis köklerinden gelmektedir.’’ (Günlü, Alkan 2013) Minstrellerin festival ve ziyafetlerin vazgeçilmez eğlence unsuru olmalarının temel nedeni ise din dışı müzik yapan ilk müzisyenler olmalarından kaynaklanmaktadır (İlyasoğlu 2003:24-25 akt. Günlü,Alkan ,2013)

  1. Asyada Sokak Müzisyenliği -Japonya ‘Chindonya’

              Chindonya tuhaf kıyafetler giyen 3 kişinin davul ve gong çalıp şakalar yaparak reklam yapma olayıdır. İlk olarak Akametsu adında bir şeker satıcısının şekerlerini satmak için şarkı söylemesiyle ortaya çıktığı bilinsede ondan daha eski 1878 yılında bir gazete manşetinde ortaya çıkmıştır.

             En az 3 kişi tarafından yapılan Chindonya bir kişi tarafından yönetilir. İki davul ve bir gong temel çalgılardır .İkinci dünya savaşından sonra popülarite kazanan Chindonya ile kumarhane reklamları yapılmaya başlandı. Sonrasında televizyonun yaygınlaşması ve gelişmesiyle gözden düştü.Günümüzde tekrar bir popülarite kazanan Chindonya Japonya da 25 şirket tarafından yapılmaktadır.

(https://www.japantimes.co.jp/news/2012/07/17/reference/chindonya/#.XCfRpVwzaUl)

  1. Amerika da Sokak Müzisyenliği -Meksika ‘Mariachi’

             Mariachi müzisyenleri meksikaın sesi olarak bilinmektedir.Amerika Birleşik devletlerinde önemli bir popülaritesi olan Mariachi 2011 de UNESCO ‘’İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası’’ listesine girmiştir.

           Geleneksel Mariachi de iki keman ,bir gitar bir de bas gitar bulunuyodu.

Günümüzde ise bunlara trompet ve arp da eklenmiştir.1900 lü yılların başında bu müzisyenler charro adı verilen Meksikalı kovboyun giydiği kıyafetler giymeye başladılar. Mariachi’lerin giydiği charro kıyafeti bel boyu ceket, papyon, gömme pantolon, kısa botlar ve geniş kenarlı fötr şapkalardan oluşur.

           Mariachi kelimesinin kökenleri hakkında farklı teoriler vardır.Bir teori Mariachi müzisyenlerinin düğünlerde çalmasından dolayı bu kelimenin Fransızca da ki mariage (evlenmek) kelimesinden geldiğini söyler.Bazı teoriler ise bunu reddediyor çünkü Meksika ya Fransız müdahelesinden önce bu kelimenin kullanıldığını söylüyor. Bir başka teori ise bu kelimenin coca dilinden geldiğini , o dilde mariachi kelimesine benzer bir terimin müziyenlerin üzerinde durduğu platformun yapıldığı ağacın ismi olduğunu söyler.

(https://www.tripsavvy.com/mexican-mariachi-music-1588856)

  1. Afrika da Sokak Müzisyenliği – Fas (Morocco) ‘Gnawa`lar’

        Fas`ın morocco bölgesinde yapılan bir müzik türü olan Gnawa müziği eski bir geçmişe dayanıyor.En az 3 ve 4  türü olan Gnawa müziği geniş bir coğrafyaya yayılmıştır. Gnawa müziğinde ana çalgı olarak 3 çalgı vardır. Bunlardan biri Sintir adı verilen oyulmuş ağaçtan yapılmış gitar benzeri bir çalgıdır. Bir başka çalgı ise koşan bir at gibi ses çıkaran ‘qraqebs’ denilen çalgıdır. Ve başka bir çalgı da keçi derisinden yapılan yassı ve kavisli çubukla çalınan tbel denilen bir davuldur. Bunlara ek olarak vokaller de bu müziğin içerisinde yer almaktadır.

(http://www.lincolncenter.org/article/10-things-to-know-about-gnawa-music)

  • Ülkemiz Kültürün de Sokak Müziği

Resim 2: Aşık ,Karacaoğlan
(http://hepsi10numara.com/en-unlu-10-halk-ozani/

                Kültürümüzde sokak müziğinin ilkleri arasında Aşıkları, davul çalan tellalları ve ramazan davulcuları gösterilebilir. Daha eskilerde ise şamanların olduğu türk toplulukların da gezici müzisyen şamanların müzikle şifa dağıtmasını gösterebiliriz.

                Aşıkların meydanlar da sazları ile atışması, tellalların davul ile mani söyleyerek haber duyurması ve ramazan davulcularının yine mani söyleyerek insanları uyandırması sokak ta yapılan müziğe en güzel örneklerdendir.

                Modern anlamdaki sokak müziği ülkemizde İstanbul taksim istiklal caddesinde yoğunlaşmıştır. Bugün o cadde ye gittiğinizde farklı, türden ve kültürden birçok müziği dinleyebilirsiniz.

                 Ülkemizde sokak müziği ile ciddi prestij kazanan sanatçılarda vardır.

Bunlardan birisi yakın geçmişte sokak müziği yapan Koray Avcı’dır.


Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

WordPress.com'da ücretsiz bir web sitesi ya da blog oluşturun.

Yukarı ↑

Web sitenizi WordPress.com' da kurun
Başla
%d blogcu bunu beğendi: